Mija nam kolejne Święto Niepodległości. Szumnie obchodzone w wielu miejscach Polski (I dobrze!). Pamiętajmy jednak o tych niemych pomnikach, które krzyczą. A co możemy od nich usłyszeć? Jeśli dobrze nadstawicie uszu, dotrze do was słowo "Pamiętaj!" Ja, jako Tuchowianin z urodzenia i Rygliczanin z pochodzenia, odpowiadam na to wołanie.
Stanisław Wróbel (1899-1954)
Panie i Panowie, to nie jest zwykła, sztampowa opowieść o żołnierzu, jakich pełno. To jest gotowy scenariusz na hollywoodzki film! Urodził się w 1899 r. Ryglicach i po ukończeniu nauki szkolnej zapowiadał się zapewne na niezłego szewca. Jednak jak to młodego chłopaka, ciągnęło go do wojaczki, więc postanowił ćwiczyć w XXXI Polskiej Drużynie Strzeleckiej Romualda Reichelta.
Sielankę młodego człowieka przerywa to, co otrzyma później miano Wielkiej Wojny, obecnie nazywaną najczęściej I wojną światową. Mamy, więc rok 1914. Co robi kilkunastoletni chłopak polskiej organizacji paramilitarnej? A jakże, próbuje dostać się do Legionów Polskich. Jednak komisja widząc młokosa, który ledwo spijał niedawno mleko matki, odsyła go z kwitkiem. Myślicie, że się poddał? A gdzie tam! W 1915 r. startuje znowu. Co wykombinował tym razem? Podał im w papierach, że się urodził w 1898 r. Uwierzyli, lub... chcieli uwierzyć.
Najpierw Stasia wyszkolili, zrobili z niego Stanisława i NA FRONT! Został przydzielony do 9 kompanii III batalionu 2 pułku piechoty II Brygady LP. Walczył m. in. pod Kostiuchnówką (4–6 lipca 1916 r.), którą pokazali na fil... produkcie filmopodobnym pod nazwą "Legiony".
Niestety Stanisławowi siadają płuca. Nie był to jedyny tego typu przypadek. Takich chłopaków rzucali później w armii na różne stanowiska. Nie inaczej było z naszym Rygliczaninem. Tu prowadził werbunek, tu szkolił młodzików i skakał z miejsca na miejsce.
W sierpniu 1917 r. wraca do porządnej wojaczki w ramach Polskiego Korpusu Posiłkowego, co to to z legionów kajzery zmontowali, bo im się Polacy zaczęli buntować. A jak skuteczne były to działania, niech świadczy próba przejścia naszych przez front pod Rarańczą w lutym 1918 r. żeby zwiać z oddziałów zaborczych. Niestety nasz bohater ląduje za to później pod Kaniowem do niewoli.
Myślicie, że to koniec i gość poszedł gnić w szwabskich kazamatach? A gdzie tam! Nawiał im w transporcie. I co? Wrócił do domu? Też pudło! Poszedł sobie z pozostałymi uciekinierami na piechotę do Kijowa. Spacerek... Tam dostał się do Polskiej Organizacji Wojskowej i został przydzielony do I Korpusu Polskiego generała Józefa Dowbora-Muśnickiego. Niestety chłopak sobie nie powojował, bo Polaków rozbrojono w Bobrujsku, więc tułał się z kolegami po Białorusi i Rosji.
To teraz już na pewno wrócił do Ryglic... Eeee Stasiu? Ten, co tłukł Rosjan, uciekał Niemcom i przeszedł kilkaset kilometrów na piechotę miałby się poddać? Nie on, oooj nie on. W czerwcu 1918 r. znalazł się w Moskwie. Dostał papiery i postanowił wróc... Nieeee, postanowił dostać się do armii Hallera. Plany pokrzyżowali mu jednak bolszewicy. No dobra, to może do Żeligowskiego? Też się nie udało.
Staszek w kropce. Co tu robić? A poszedł sobie na piechotę w stronę armii polskiej. Po drodze spotkał jednak bolszewików. Postanowił, więc skręcić i spróbować przejść front niemiecki. To mu się jednak nie udało i został pojmany. Jednak, jak zapewne się domyślacie, nie ze Staszkiem takie numery. Dał w łapę "Hansowi" 10 marek i znów nawiał.
Następnie Stanisław wymyślił sobie, że przepłynie Niemen. No to naszego żołnierza po stokroć niezłomnego dorwali Litwini i wsadzili do więzienia. Nie wiem, czy on im swoja historię opowiedział, czy dał znowu komuś w łapę, bo go odstawili po dwóch tygodniach do granicy z Polską.
W końcu trafił do naszego kraju i... znów wybrał się w podróż. Mało mu było wojaczki, więc dotarł do Warszawy, gdzie w maju 1919 r. stawił się w komendzie wojskowej. Jednak tutaj kariera przestała być już tak zawrotna. Oni tam go chyba przyjęli z litości, bo chłopak tułał się po różnych oddziałach szkoleniowych, co mu chyba było wybitnie nie na rękę, bo w czerwcu 1919 r. postanowił pójść na PIECHOTĘ z Grodna do Lwowa.
Po dotarciu na miejsce Stanisław był już tak schorowany i wycieńczony podróżą, że trafił do szpitala. Potem leczył się jeszcze w kolejnych miejscach, a po podratowaniu organizmu przydzielono go do kolejnych oddziałów pomocniczych.
W 1921 r. nasz żołnierz-tułacz w końcu dał za wygraną i widząc, że przez te lata stracił już tyle zdrowia, że chyba koniec z tą wojaczką. Z początku wrócił do swojego zawodu w Kielcach, Tarnowie, Warszawie i Krakowie. Później pracował w Państwowej Fabryce Związków Azotowych w Mościcach. Nadal udzielał się jednak jako były wojskowy. Był członkiem Związku Legionistów i Związku Sportowego.
W czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu mieszkał w Ryglicach. Zmarł w 1954 r. i został pochowany w nagrobku, przy którym zapaliłem dziś znicz.
Tak, szanowni mieszkańcy Ryglic, tutaj leży Legionista Polski, człowiek który niczym don Kichot próbował walczyć z wiatrakami i schodził na nogach pół Europy Wschodniej żeby w końcu dotrzeć do polskiego wojska. Pamiętajcie o tym nagrobku, bo to JEDYNY Legionista Polski pochowany na naszym cmentarzu. Cześć Jego pamięci!
